پاسخ با هم بیاندیشیم صفحه 99 شیمی دهم

پاسخ تشریحی و گام به گام شیمی دهم صفحه 99 - با هم بیندیشیم سلام به شیمی‌دان‌های باهوش! در این بخش می‌خواهیم با یکی از پرکاربردترین مفاهیم در آزمایشگاه‌های شیمی، یعنی **غلظت مولی (مولاریته)** آشنا شویم. **آ) بررسی کمیت یکسان:** با نگاه به درجه‌بندی بشرها در تصویر، متوجه می‌شویم که سطح مایع در هر دو ظرف روی خط $50\,mL$ قرار دارد. بنابراین **حجم محلول** در هر دو ظرف یکسان و برابر با $50\,mL$ است. **ب) بررسی کمیت متفاوت:** اگر به تعداد ذرات قرمز رنگ (حل‌شونده) داخل ظرف‌ها دقت کنید، متوجه می‌شوید که تعداد آن‌ها در ظرف سمت چپ بیشتر از ظرف سمت راست است. پس **تعداد ذرات (جرم یا مول حل‌شونده)** در این دو محلول متفاوت است. **پ) محاسبات غلظت:** ابتدا حجم را به لیتر تبدیل می‌کنیم: $50\,mL = 0/05\,L$ * **محلول سمت چپ:** با شمارش ذرات، ۱۰ ذره داریم. تعداد مول برابر است با: $10 \times 0/001 = 0/01\,mol$ نسبت مول به حجم: $\frac{0/01\,mol}{0/05\,L} = 0/2\,mol \cdot L^{-1}$ * **محلول سمت راست:** با شمارش ذرات، ۴ ذره داریم. تعداد مول برابر است با: $4 \times 0/001 = 0/004\,mol$ نسبت مول به حجم: $\frac{0/004\,mol}{0/05\,L} = 0/08\,mol \cdot L^{-1}$ **ت) تعریف غلظت مولی:** **غلظت مولی** برابر است با مقدار مول ماده حل‌شونده در یک لیتر از محلول. یکای رایج آن **مول بر لیتر** ($mol \cdot L^{-1}$) است که با نماد $M$ نیز نشان داده می‌شود. **ث) مقایسه رقیق بودن:** **محلول سمت راست رقیق‌تر است.** زیرا مقدار عددی غلظت مولی آن ($0/08$) کمتر از محلول سمت چپ ($0/2$) است؛ به زبان ساده‌تر، در حجم یکسان، ماده حل‌شونده کمتری در خود دارد.

پاسخ تشریحی و گام به گام شیمی دهم صفحه 99 - خود را بیازمایید در این تمرین می‌خواهیم تأثیر تغییر اجزای محلول را بر غلظت آن درک کنیم. **آ) تحلیل بخش اول:** وقتی در یک حجم ثابت، مقدار ماده **حل‌شونده** را زیاد می‌کنیم (مانند ریختن نمک بیشتر در یک لیوان آب ثابت)، تعداد ذرات در واحد حجم بالا می‌رود. بنابراین: با افزودن مقداری **حل‌شونده** به یک محلول در حجم ثابت، غلظت محلول **افزایش** می‌یابد. (واژه‌های «حلال» و «کاهش» نادرست هستند). **ب) تحلیل بخش دوم (رقیق‌سازی):** وقتی به یک محلول، **حلال** (مانند آب) اضافه می‌کنیم، حجم کل زیاد می‌شود در حالی که مقدار ماده حل‌شونده ثابت مانده است. این کار باعث می‌شود ذرات از هم فاصله بگیرند. بنابراین: با افزودن مقداری **حلال** به محلولی با غلظت معین، غلظت محلول **کاهش** می‌یابد. (واژه‌های «حل‌شونده» و «افزایش» نادرست هستند). این فرآیند دقیقاً همان کاری است که وقتی چای خیلی پررنگ است انجام می‌دهیم؛ با اضافه کردن آب جوش (حلال)، آن را رقیق می‌کنیم.